Tất cả mọi người đều công nhận rằng, Hà Nội đẹp nhất khi vào Thu, với nắng vàng nhuộm sáng từng nẻo đường cùng những cơn gió heo may mang hương cốm thơm dịu bay khắp phố phường. Không chỉ là một thức quà bình dị, cốm còn mang trong mình những giá trị truyền thống của Hà Nội lâu đời và những kỉ niệm về đất kinh kì ai đi xa cũng nhớ.

Truyền thuyết về món quà của lúa non

Hàng năm, cứ vào khoảng tháng 8 âm lịch, người dân đất Kinh kỳ lại vô tình bắt gặp những cô bán hàng nhỏ xinh thong dong mang trên vai gánh cốm dẻo mềm xanh mướt rồi tự nhủ “A, mùa Thu đã về!”.

Là thức quà riêng biệt của đất nước Việt Nam, cốm đã thẩm thấu vào hương mùa thu Hà Nội biết bao đời nay. Chưa cần làm gì vội, chỉ cần ngửi mùi thơm của cốm non, là biết bao mùi thơm của hương đồng gió nội ùa về. Hình ảnh những bông lúa trĩu nặng bởi giọt sữa trắng thơm nồng, phảng phất mùi thơm của hoa cỏ như ẩn hiện trong từng hạt cốm xanh.

cốm hà nội

Những người làm cốm kể rằng, cách đây hàng ngàn năm, có một năm trời đổ mưa to, đê vỡ, đồng ruộng ngập chìm trong nước lũ khiến người nông dân mất hết mùa màng, đói kém khắp mọi nơi. Để chống đói, những người nông dân đành phải cắt những bông lúa non đem về rang khô để ăn dần. Nhưng không ngờ rằng nó lại trở thành món quà vô cùng hấp dẫn, vang danh khắp ba miền. Ai đi xa khắp mọi nẻo đường mỗi dịp thu về cũng đều nhớ tới cốm, rồi nhớ lại những câu chuyện xa xưa về Hà Nội xoay quanh những gánh cốm chất chứa bao bình yên, mộc mạc…

cốm hà nội

Để làm ra những hạt cốm không hề đơn giản, phải trải qua rất nhiều công đoạn, từ việc sàng lọc những hạt lúa nếp vàng còn sữa non ngoài đồng ruộng, rồi giã nhuyễn, sấy, và cuối cùng là phơi dưới nằng vàng ươm. Mỗi gia đình sẽ lại có những bí quyết riêng, truyền từ đời này qua đời khác để cho ra những hạt cốm mình mẩy, dẻo thơm màu lá mạ. Cốm thành phẩm phải được gói ghém trong hai lớp lá sen, lớp trong để cốm không bị khô và phai màu xanh ngọc, còn lớp ngoài là để ủ hương sen thoang thoảng cho từng hạt cốm. Sau đó, người ta buộc bằng sợi nếp màu xanh nom thật giản dị và đáng yêu.

Cốm ăn nguyên chất bao giờ cũng ngon và thơm hơn nhưng người ta cũng có thể ăn cốm với chuối tiêu cho thêm vị. Quả chuối được cắt thành từng đoạn, chấm vào cốm rồi cho vào miệng nhai thật chậm để cảm nhận vị ngọt thơm của chuối và vị dẻo bùi thoảng hương sen của cốm non.

Thưởng thức cốm – Nghệ thuật của sự từ tốn

Cốm không phải là thức quà dành cho những người vội vàng. Ăn cốm cũng là cả một nghệ thuật tinh tế, thể hiện sự thanh lịch của người Trang An. Ngày xưa, tôi hay đưa cả vốc cốm vào miệng và nhai cho thỏa cơn đói. Mỗi lần như vậy, mẹ thường mắng tôi bởi thưởng cốm như vậy là sai, quá sai rồi. Bởi theo như ông bà tôi từng nói, cốm là thức quà của sự thong dong. Nếu thưởng cốm một cách vội vàng thì sẽ chẳng bao giờ hiểu cốm ngon đến nhường nào.

Nói không ngoa, miếng cốm dẻo thơm ấy đã chứa đựng cả mùa thu Hà Nội. 

cốm hà nội

aNhà văn Thạch Lam từng viết rằng, mọi người không nên “thọc tay hay mân mê thức quà thần tiên ấy” mà phải “nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve”. Khi ăn cốm phải ăn từng chút một để cảm nhận hương vị lúa non đọng lại trong cái màu xanh tươi mát ấy. Phong cách thưởng cốm giống như một nghi lễ linh thiêng, phải làm thật nhẹ nhàng, cẩn thận để thể hiện sự trân trọng và biết ơn món quà quý giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho mảnh đất Kinh kỳ. Phong cách ăn cốm thanh lịch, tao nhã ấy là một nét đẹp văn hóa của thủ đô mà ai cũng mong sẽ gìn giữ được cho tới những thế hệ sau này.

Với những người yêu mùa thu Hà Nội da diết, một ấm trà, vài lạng cốm thơm, nghe một bản nhạc cũ, ấy là thú vui thanh nhã mà không gì thay thế được.

Những mùa cốm dần phai

Mặc dù là thức quà của lúa non trao tặng, nhưng lạ thay, hầu hết các vùng quê khác đều không có cốm. Cốm dường như đã trở thành món ăn tinh thần của mỗi người dân Hà Nội khi mùa thu sang. Hà Nội với cốm, tuy hai mà một. Để rồi người ta thường ví von, gọi mùa thu bằng cái tên khác là mùa cốm. Mỗi mùa cốm mới, những gia đình có điều kiện vẫn thường mua cốm về để cúng gia tiên. Cốm trở thành thứ quà trang trọng được dùng để biếu lễ, sếu Tết. Mùa cốm Hà Nội chỉ kéo dài khoảng 2-3 tháng nên người ta thường được dùng làm quà để biếu ông bà, ba mẹ và bạn bè phương xa để thể hiện sự yêu mến, quý trọng cho đối phương.

cốm hà nội

Từ hạt cốm xanh lá mạ thơm ngon, người ta chế biến ra những món đặc sản riêng cho Hà Nội mà không nơi nào có: cốm xào, chè cốm, bánh cốm… Cốm xào thắng đường, dẻo quẹo ăn cùng dừa sợi béo thơm, ôi chỉ nghĩ tới thôi đã thấy thèm vô cùng. Còn bánh cốm, từ lâu lắm rồi không chỉ là một thứ quà bánh truyền thống và còn có vị trí quan trọng trong đám hỏi của người Hà Nội như một biểu tưởng của tình cảm vợ chồng sắt son.

Cốm đã đi sâu vào đời sống của Hà Nội, là thức quà quen thuộc của người dân nơi đây. Cốm đã trở thành món quà đặc trưng mà người Hà Nội hạnh diện và tâm đắc.

Mùa thu hương cốm gọi về

Xốn xang đến lạ hương quê đầu mùa

Nắng vàng nhạt, gió nhẹ đưa

Heo may xào xạc ngàn xưa Hà Thành

Khi bé, tôi thường cùng mẹ đi chợ, rồi sà vào những hàng cốm nhỏ mỗi khi nhìn thấy. Cảm giác được cầm gói cốm trên tay ấy vui sướng biết bao khi không có một thức quà vặt nào thơm ngon hơn cốm. Mùi vị thơm tho, dẻo bùi ấy như khắc sâu vào trong tâm trí trẻ thơ để rồi khi lớn, tôi vẫn giữ thói quen ăn sáng bằng cốm mỗi dịp thu về.

cốm hà nội

Ngày nay, Hà Nội dần đô thị hóa, đồng ruộng biến mất dần do đó cốm cũng trở nên khan hiếm hơn. Cốm như dần dần lui về phía sau, nhường chỗ cho những thức quà khác mới lạ hơn xuất hiện. Hình ảnh những cô bán cốm gánh cả mùa thu Hà Nội dần trở nên xa lạ trên đường phố tấp nập. Tôi bỗng có một sự xót xa cho cốm, khi nó biến mất dần đi trên chính quê hương mình. Dù cho ở những vùng quê khác cũng đã xuất hiện cốm, nhưng không hiểu sao không nơi nào mang lại cảm giác dẻo thơm, nồng nàn như cốm Hà Nội.

Dẫu vậy, hương cốm vẫn luôn là thứ phong vị quyến rũ nhất của mảnh đất Kinh kỳ, biểu trưng cho ẩm thực Hà thành mà không gì có thể thay thế được. Cốm sẽ luôn là thứ quà gói gọn cả trời thu Hà Nội, là biểu tượng mùa thu của thủ đô mà không gì có thể thay thế được.

Tác giả: NaNa (Theo Nêm Nêm)

 

 

    TAG:
Lastest News
Quà tặng Giáng sinh cao cấp 2020 chủ đề Beauty

Quà tặng Giáng sinh cao cấp 2020 dưới đây chính là những báu vật của mùa lễ hội này. Một khi sở hữu chúng, bạn sẽ thấy mình như pháo hoa vậy. Rực rỡ và cao vời.